اسكندر بيگ تركمان
1053
تاريخ عالم آراى عباسى ( فارسى )
وقوع دارد آثار آن در اين زودى بوضوح پيوندد بعد از اين گفتگو در همان دو سه روزه توپ بزرگ كه بر قلعه نصب نموده ميانداختند و برج انهدام پذيرفته بود در وقت آتش دادن بترقيد و توپخانه معطل ماند تا برج تعمير يافت و مراد پاشا كس نزد حافظ احمد پاشا فرستاده توپ بزرگ ديگر و مدد و كومك طلب نمود . حافظ احمد پاشا توپ نفرستاد و اعلام نمود كه چون درين دو سه ماه كارى از پيش نرفته كوچ كرده ببغداد آيند كه هر گاه قلعهء بغداد بدست آيد آن هم تابع بغداد است و اگر مهم نوعى ديگر باشد گرفتن آن چه منفعت ميدهد و مراد پاشا كوچ كرده ببغداد رفت و محصوران از ميمنت روح مقدس آن حضرت نجات يافتند . ذكر مجملى از حالات روميه و قزلباش كه در اين سال در پاى قلعه بغداد روى و از فحواى مكتوبى كه به نظر رسيد وضوح يافته جهت صدق مقالاتى كه بتحرير پيوست در صحيفه ثبت افتاد بر ضمير منير اولو الالباب پوشيده نماند كه حقايق حالات اين سفر خير اثر و وقايعى كه فيما بين سپاه قزلباش و روميه درين آمد و رفت بظهور پيوست و راقم حروف را اطلاع بر آن حاصل شده بود چه آنكه خود به عين اليقين مشاهده نموده و چه آنكه از انها و اعلام واقعين واقف گرديده بر سبيل اجمال بر صحيفهء بيان نگاشت و از اطناب انديشيده تمامى حالات و دقايق امور را چنانچه بوقوع پيوسته بود بتحرير درنياورد و مظنهء آن بود كه مبادا جمعى بوالفضولان هرزه دراى كه مذبذبين بين ذلكاند بعضى قضا را از مقولهء تكلفات و زيب عبارت منشيانه شمرده حمل بر خوشامد نمايند و شايبه كذب به آن راه دهند يكى از چاوشان روميه كه از اردوى سردار باستنبول ميرفته عرايض و مكاتيب امراء و اعيان ميبرده در راه گرفتار عساكر ظفر شعار شده بود مكاتيب مصحوب او بود با حامل آنها آورده به نظر اشرف رسانيدند هر يك بعضى از وقايع و حالات را بعبارات مختلفه مرقوم نموده بودند آنچه پاشايان و امراء و اعيان و ارباب دولت نوشته بودند بمظنه آنكه شايد حسن سعى و خدمت و محنت و مشقت خود را ظاهر ساخته خالى از اغراض دنيوى نبوده باشد پيرامن نگرديد از آن جمله مكتوبى كه يكى از عظماء بمصلى چلبى نام دوست خود بتركى نوشته حقايق حالات بيغرضانه اعلام نموده بود به نظر كمترين رسيد به عين درين صحيفه ثبت افتاد كه مطالعه كنندگان بر دقايق حالات طرفين اطلاع تام حاصل شده راقم حروف را بنابر رابطهء ملازمت از مقولهء خوشامد گويان و خدمت - فروشان كه بازاريانه در گرو سود و زيان صدق و كذب اقوالند نشمرند و اگر در املاء و رسم الخط فارسى و تركى غلطى و نامربوطى به نظر رسد چون نقل بالمسطر شده هر آينه ارباب استعداد حمل بر خطاى راقم حروف ننموده از آن معذور خواهند داشت . صورت مكتوب روميه اين است : جناب عزتمآب روحم پر فتوحم مصلى چلبى كامياب حضرتلرينه درر دعوات صافيات محبت آيات و غرر تسليمات وافيات مودت غايات اتحافند نصونكره اعلام محبانه نودور